'Siết' thuế nhập khẩu hàng giá trị nhỏ là cần thiết

Hạ mạnh ngưỡng thuế với hàng hóa giá trị nhỏ

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến các bộ, ngành, hiệp hội về dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. Đáng chú ý, Bộ đề xuất điều chỉnh mạnh chính sách đối với hàng hóa nhập khẩu có giá trị nhỏ. Cụ thể, hàng hóa có tổng trị giá hải quan từ 100.000 đồng trở xuống, hoặc số thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu phải nộp từ 10.000 đồng trở xuống cho một lần nhập khẩu, sẽ được miễn thuế. Mức này thấp hơn nhiều so với quy định hiện hành là từ 1 triệu đồng trở xuống hoặc số thuế phải nộp từ 100.000 đồng trở xuống mới được miễn thuế. Quy định mới được đề xuất dự kiến áp dụng thống nhất cho các phương thức nhập khẩu, ngoại trừ quà biếu, quà tặng và hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới.

Đề xuất này được nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong nước ủng hộ, đặc biệt lĩnh vực hàng tiêu dùng. Bà Nguyễn Thái Vân, chủ cơ sở sản xuất kinh doanh hàng may mặc tại TP.HCM, thừa nhận hàng may mặc bình dân trong nước không cạnh tranh nổi với hàng Trung Quốc mua qua các sàn thương mại điện tử về giá lâu nay. Một chiếc áo đầm may trong nước bán giá 500.000 đồng trong khi cùng loại, mua trên các sàn thương mại điện tử từ kho hàng sát biên giới chuyển về, chỉ từ 300.000 - 350.000 đồng. 

Lý do, hàng sản xuất trong nước phải gánh các loại thuế nhập khẩu vải, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập (sản xuất và thương mại); trong khi đó, hàng mua qua mạng theo quy định hiện hành giá trị dưới 1 triệu đồng mới đóng thuế nhập khẩu, còn các loại thuế khác không có, nên mặc nhiên rẻ hơn. Điều này cũng diễn ra tương tự với đồ gia dụng trong bếp, mỹ phẩm… "Thế nên, đề xuất mới này hy vọng giúp cạnh tranh hàng hóa giữa hàng hóa trong nước và hàng từ Trung Quốc, Thái Lan… sẽ công bằng hơn", bà Thái Vân nhấn mạnh.

ẢNH: NG.NGA

Tuy nhiên, những hộ đang nhập nguyên liệu, phụ kiện hoặc hàng hóa số lượng nhỏ từ nước ngoài cho hay, sẽ phải tính lại giá vốn, chi phí logistics và giá bán. Bởi trước đây, gói hàng dưới 1 triệu đồng không đóng thuế nhập khẩu, nhưng quy định mới sẽ "đóng thuế nhập khẩu gần như tất cả các gói hàng". "Chẳng hạn mua khoen làm giỏ xách, giá sỉ bán chỉ 10.000 đồng/cặp. Để cạnh tranh, tôi mua từng đơn hàng nhỏ mỗi loại riêng, có giá trị dưới 1 triệu đồng là miễn thuế. Nay mua cỡ nào đơn hàng cũng trên 100.000 đồng cả, sẽ đóng thuế toàn bộ. Như vậy, giá bán lẻ sẽ tăng, khó cạnh tranh với hàng Trung Quốc được nhập số lượng lớn, đa số qua đường tiểu ngạch. Đó là chưa nói liệu mỗi đơn hàng nhỏ xíu sau này có phát sinh thủ tục kê khai giá, thuế không", bà Mai Lan, chuyên kinh doanh nguyên phụ liệu hàng đan móc tại Hà Nội, chia sẻ.

Theo Cục Hải quan, chính sách hiện hành được xây dựng trong bối cảnh quy mô giao dịch còn nhỏ, nhằm giảm chi phí quản lý, hạn chế thủ tục đối với những lô hàng giá trị thấp và tạo thuận lợi thương mại. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử xuyên biên giới đã làm thay đổi hoàn toàn quy mô giao dịch. Quy mô thị trường bán lẻ thương mại điện tử VN năm 2024 ước đạt hơn 25 tỉ USD, tăng khoảng 20% so với năm 2023. Năm 2025, quy mô thị trường đạt khoảng 31 - 38,5 tỉ USD, tăng 21 - 25,5%. 

Trong nửa đầu năm 2026, thị trường tiếp tục tăng trưởng khoảng 19%. Cùng với sự phát triển của các nền tảng bán hàng trực tuyến, hàng hóa nước ngoài tiếp cận người tiêu dùng VN thuận lợi hơn, kéo theo số lượng giao dịch nhỏ tăng nhanh. Cục Hải quan lưu ý, rủi ro không nằm ở giá trị của từng đơn hàng mà ở quy mô cộng dồn của hàng triệu giao dịch. Chính việc chia nhỏ đơn hàng hoặc khai thấp giá trị để hưởng chính sách có thể làm tăng nguy cơ thất thu ngân sách và gây khó khăn cho công tác kiểm soát.

Đáng chú ý, cơ chế hiện nay cũng có thể tạo lợi thế về chi phí cho hàng nhập khẩu so với hàng hóa sản xuất, kinh doanh trong nước. Trong khi doanh nghiệp nội địa phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, chi phí sản xuất, kho bãi, nhân công và các yêu cầu tuân thủ, hàng hóa nhập khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới có thể được hưởng lợi từ chính sách hiện hành. Cục Hải quan nhấn mạnh, điều này có nguy cơ tạo ra sự chênh lệch trong môi trường cạnh tranh nếu diễn ra trên quy mô lớn. Hơn nữa, xu hướng quốc tế cũng đang chuyển theo hướng kiểm soát chặt hơn các giao dịch xuyên biên giới giá trị nhỏ. Chẳng hạn, Indonesia đã giảm ngưỡng xuống 3 USD; Ấn Độ xóa bỏ cơ chế này đối với hàng thương mại điện tử, trong khi EU áp dụng thuế cố định và tiến tới xóa bỏ ngưỡng 150 euro…

Không chỉ thu thuế, phải tạo sân chơi công bằng

Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty Tư vấn thuế Syntax, nhận xét đề xuất này không chỉ nhằm tăng hiệu quả quản lý thuế mà quan trọng hơn là tạo lại mặt bằng cạnh tranh công bằng cho doanh nghiệp trong nước. Thường một doanh nghiệp Việt khi đưa một sản phẩm ra thị trường phải gánh hàng loạt chi phí từ nguyên liệu, nhân công, mặt bằng, vận chuyển, thuế đến các yêu cầu về chất lượng, nhãn hàng hóa và trách nhiệm với người tiêu dùng. Trong khi đó, hàng hóa từ nước ngoài bán trực tiếp qua các nền tảng xuyên biên giới nếu tiếp tục được hưởng lợi từ chính sách thuế, lợi thế về giá sẽ ngày càng rõ.

ẢNH: NG.NGA

"Thế nên, không nên nhìn từng đơn hàng vài chục nghìn hay vài trăm nghìn đồng để cho rằng tác động không đáng kể. Với thương mại điện tử, hàng triệu đơn hàng cộng lại tạo thành một thị trường rất lớn. Nếu một bên phải tính đầy đủ chi phí và nghĩa vụ, còn một bên có lợi thế chính sách, thì doanh nghiệp trong nước sẽ chịu sức ép ngay trên sân nhà", bà Đinh Thị Huyền phân tích.

Theo bà Huyền, đã có không ít doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong nước phải thu hẹp biên lợi nhuận để giữ giá bán, trong khi hàng giá rẻ từ các nền tảng xuyên biên giới liên tục tạo áp lực về giá. Do đó, việc điều chỉnh chính sách là tín hiệu tích cực đối với hàng Việt, nhưng không nên dừng ở câu chuyện thu thêm thuế. Mục tiêu lớn hơn là đưa các chủ thể kinh doanh vào một mặt bằng nghĩa vụ tương đối đồng đều, từ thuế, chất lượng hàng hóa, nguồn gốc xuất xứ đến trách nhiệm với người tiêu dùng.

"Doanh nghiệp trong nước không cần ưu đãi đặc biệt, điều họ cần là một luật chơi công bằng. Khi chi phí và nghĩa vụ giữa hàng nhập khẩu và hàng sản xuất, kinh doanh trong nước được cân bằng hơn, doanh nghiệp Việt mới có thêm dư địa đầu tư cho chất lượng, thương hiệu và mở rộng thị trường", chuyên gia này nhận định.